Akupunktura w świetle nauki współczesnej

Współczesna medycyna w pełni potwierdza specyficzne właściwości punktów akupunkturowych. Zostały potwierdzone odmienne właściwości fizyczne tych punktów. Mają one kilka razy mniejszą oporność elektryczną niż otaczająca je skóra. Ponadto stwierdzono w obrębie punktów znaczne zagęszczenie receptorów czuciowych, które w stanach chorobowych wykazują znaczne zwiększenie wrażliwości na dotyk.
Jakie procesy zachodzą w organizmie człowieka pod wpływem działania na punkt akupunkturowy przez ucisk lub nakłucie?
Na to pytanie najlepiej odpowiedzą wybrane fragmenty książki "Renesans akupunktury", wybitnego specjalisty prof. dr med. Zbigniewa Garnuszewskiego.
W tekście autor opisuje procesy zachodzące podczas stosowania akupunktury. Należy tutaj zaznaczyć, że występują one również podczas akupresury, tylko w nieco mniejszym nasileniu.

"Dawni lekarze chińscy znali już odruchy narządowo-skórne oraz skórno- narządowe, które uczeni europejscy poznali dopiero w początku XX stulecia. Pierwsze z nich sygnalizują chorobę określonego narządu wewnętrznego bólem oraz zwiększonym napięciem odpowiednich grup mięśni w obrębie tzw. stref Heada na powłokach ciała i dlatego mają znaczenie diagnostyczne.

Przykładowe punkty biologicznie aktywne pokrywające sie ze strefami Heada.

Odruchy skórno-narządowe wykorzystuje się natomiast do celów leczniczych, nakłuwając odpowiednie punkty biologicznie aktywne w obrębie stref Heada, związanych z narządami chorymi. Oba te rodzaje odruchów umożliwiają zrozumienie mechanizmu działania leczniczego akupunktury.
W obecnym stanie wiedzy przyjmujemy, że akupunktura terapeutyczna działa leczniczo na drodze odruchowej, wywołując segmentalne odruchy w odpowiednich metamerach (tj. dermatomach i myotomach)."

Schemat łuku odruchowego w odcinku piersiowym rdzenia kręgowego.

"Prócz tego impulsy wywołane nakłuciami pobudzają układ współczulny lub przywspółczulny i w ten sposób za pośrednictwem układu nerwowego odśrodkowego działają regulująco na czynności narządów wewnętrznych. W wyniku działania odruchowego nakłuć dochodzi do rozszerzenia drobnych tętniczek i naczyń włosowatych chorego narządu i chorych tkanek oraz do poprawy krążenia krwi. Do chorego narządu napływa świeża krew dobrze nasycona tlenem i bogata w substancje odżywcze. Dzięki poprawie cyrkulacji krwi następuje oczyszczenie chorego narządu z metabolitów, odkwaszenie, dobre odżywienie i dobre utlenienie. Nakłucia powodują nadto na drodze odruchu rozluźnienie mięśni gładkich ścian oskrzeli, żołądka, jelit, woreczka żółciowego i moczowodów.
Akupunkturzyści europejscy uważają, że akupunktura jest metodą leczniczą działającą przede wszystkim na drodze odruchowej. Nakłuwanie igłami powłok ciała doprowadza do pobudzenia receptorów skóry, mięśni i powięzi i na drodze odruchowej wpływa regulująco na czynności narządów ciała. Bodźce drażni ące powodują powstanie w zakończeniach nerwowych w obrębie punktów biologicznie czynnych impulsów, które płyną poprzez nerwy dośrodkowe do rdzenia kręgowego i do mózgu. Stamtąd nerwami odśrodkowymi, głównie włóknami współczulnymi lub przywspółczulnymi, biegną do narządów wewnętrznych, a nerwami rdzeniowymi i włóknami autonomicznymi do kończyn - usprawniając ich zakłóconą czynność."

Wędrówka impulsu wywołanego nakłuciem w obwodowym i ośrodkowym układzie nerwowym.

"Odcinkowe rozmieszczenie nerwów rdzeniowych
Strefy Heada, które mają doniosłe znaczenie dla zrozumienia mechanizmu działania leczniczego nakłuwań, związane są ze zjawiskiem odcinkowego rozmieszczenia nerwów rdzeniowych, które uwidacznia się już w życiu płodowym ssaków. U zarodka człowieka ciało podzielone jest na szereg regularnych odcinków (segmentów) poprzecznych czyli metamerów. każdy z tych segmentów zawiera mięśnie, skóre, trzewia, naczynia krwionośne i kości i jest unerwiony przez korzonki nerwowe odpowiedniego odcinka rdzenia. Korzonek przedni każdego nerwu rdzeniowego dostarcza włókien ruchowych do odpowiednich mięśni oraz włókien autonomicznych do trzewi i skóry, natomiast korzonek tylny zaopatruje we w łókna czuciowe odpowiedni odcinek skóry i mięśni. W wyniku rozwoju kończyn zarodka regularnie uszeregowany układ segmentów ulega zmianie. U dorosłego ssaka ten pierwotny układ stwierdza się jedynie w obrębie tułowia. W miarę rozwoju i wyrastania kończyn z tułowia wszystkie te elementy, które tworzyły jeden segment, oddalają się od siebie. Przykładem tego jest przepona, która unerwiona jest (za pośrednictwem nerwu przeponowego) przez odcinki szyjne III, IV, V, które zaopatrują również skórę i mięśnie okolicy szyi oraz barku. Serce otrzymuje włókna czuciowe i autonomiczne od górnych odcinków piersiowych, które dostarczają nadto włókna czuciowe dla skóry w zakresie przyśrodkowej powierzchni ramienia i przedramienia oraz górnej części klatki piersiowej.
Liczni badacze (Pierre Bonnier, Asuere, Koblanck, Fliese, Leprince) wykazali pola zbliżone do stref Heada w obrębie śluzówek nosa a także na owłosionej skórze czaszki. Podobne strefy, odpowiadające wszystkim narządom ustroju człowieka, wyosobniono na powierzchni podeszwowej stóp oraz na powierzchni dłoniowej i grzbietowej dłoni. Ostatnio zainteresowano się także śluzówką jamy ustnej i przekonano się, że u podstawy wszystkich zębów ponad dziąsłami rozmieszczone są punkty i strefy odpowiadające wszystkim narządom ciała. Strefy takie i punkty można znaleźć na powierzchni obu małżowin usznych oraz w obrębie tęczówek oczu. Wykorzystuje się je zarówno dla celów diagnostycznych (małżowiny uszne i tęczówki oczu) jak i leczniczych (małżowiny uszne).

Biochemiczny mechanizm działania przeciwbólowego nakłuwań.
Wyodrębnienie neurohormonów, tj. hormonów wytwarzanych przez komórki nerwowe, a mianowicie hormonów podwzgórza o właściwościach znieczulających, podobnych do morfiny, tzw, endorfin, oraz hormonów uzyskanych z całego mózgowia, tak zwanych enkefalin, o podobnych właściwościach, dały nowy klucz do wyjaśnienia mechanizmu działania przeciwbólowego akupunktury. Endorfiny uzyskane w 1975 oku z przysadki mózgowej, po wprowadzeniu do mózgu zwierząt doświadczalnych, okazały się aktywniejsze około 100 razy od morfiny. Endorfina, podobnie jak inne hormony podwzgórza, jest polipeptydem. Udało się ja wykazać nie tylko w mózgu i przysadce, ale także w nerkach, wątrobie, jelitach, pęcherzyku żółciowym i trzustce.
Badania wykazały, że bodźce wywoływane nakłuwaniami i elektroakupunkturą wyzwalają z przysadki mózgowej i śródmózgowia endorfinę, która przechodzi do płynu mózgowo-rdzeniowego i krwi, a następnie wraca do mózgu i wiąże się z określonymi receptorami. W ten sposób tłumi ona ból. Wykrycie endorfin i zjawisko uwalniania się tej substancji w ustroju pod wpływem nakłuwań stanowi doniosły krok na drodze prowadzącej do wyjaśnienia mechanizmu działania przeciwbólowego akupunktury..."