Teoria pięciu elementów

Starożytna filozofia rozwijająca się na terenie Chin nie była jednorodna. Występowały tam różnice w poglądach na funkcje życiowe organizmu. Część filozofów za początek wszechświata uznawała TAI CHI, czyli coś wiecznego i uniwersalnego tj. energię Qi. Inni myśliciele za praprzyczynę wszelkiego bytu uznawali substancję materialną. Według tej teorii cały wszechświat zbudowany jest z pięciu praelementów: drzewa, ognia, ziemi, metalu i wody. Wszystkie te elementy pozostają między sobą w ściśle określonej więzi.

Każdy element odżywia następujący po nim, tak jak każda pora roku wydaje następną. Równocześnie każdy element działa na inny hamująco i rozpraszająco, tak że końcowa suma energii pozostaje bez zmiany. Cykl twórczy wyjaśniano następująco: z drzewa powstaje ogień, z ognia popiół, tj. ziemia, z ziemi wydobywa się metal, z metalu podgrzanego powstaje płynna masa czyli woda, woda żywi drzewo. W cyklu destrukcyjnym drzewo swoimi korzeniami niszczy ziemię, ziemia wchłania wodę, woda gasi ogień, ogień topi metal, metal tnie drzewo.

Porządek świata według reguły pięciu żywiołów (elementów ) przeniesiono na wiele dziedzin ludzkiego życia. Twierdzono, że każdemu praelementowi przypisano jeden narząd wewnętrzny. W ten sposób powstał diagram, który kojarzy elementy wszechświata z ludzkimi narządami wewnętrznymi. Wynika z niego na przykład, że ogień jest żywiołem serca, drzewo jest żywiołem dla wątroby, śledziona jest przyporządkowana żywiołowi ziemi, płuca  - metalowi, nerki - wodzie.



Pięć żywiołów utożsamia etapy przeobrażeń, przypomina następstwo pór roku w przyrodzie, kolejne fazy rozwoju człowieka. W narodzinach dostrzegamy element drewna. Noworodek, początkowo mały i kruchy jak delikatna zielona gałązka, mobilizuje ogromną energię potrzebną do żywiołowego wzrostu. Dziecko  z okresu płodowego (element wody )poprzez narodziny przechodzi do żywiołu drewna. Dojrzałość i doros łość odpowiadają elementowi ziemi. Starzejąc się degenerując, wchodzimy w żywioł metalu.
Teoria pięciu elementów opisuje cykliczne przeobrażenia w ciągu całego życia i w ciągu dnia. Przebudzenie wiąże się z drewnem, a pełne rozbudzenie z ogniem. Senność odpowiada metalowi, a sen - wodzie.

Pięć żywiołów i jego odpowiedniki w człowieku, w naturze, w kosmosie.

DRZEWO MU OGIEŃ HUO ZIEMIA TU METAL JIN WODA SHUI Pory roku Wiosna Lato Późne lato Jesień Zima Pory dnia Ranek Południe Popołudnie Zmierzch Noc Planety Jowisz Mars Saturn Wenus Merkury Strony świata Wschód Południe Centrum Zachód Północ Pogoda Wiatr Ciepło Wilgoć Suchość Chłód Kolory Zielony Czerwony Żółty Biały Czarny kamienie Turkus Koral Bursztyn Kryształ górski Czarny onyks Życie Narodziny Nauka Praca Odpoczynek Umieranie Działanie Uspokajające Inspirujące, poznawcze Koncentrujące, harmonizujące Smutek Odwaga, siła woli Emocje Gniew, Nienawiść Radość Sympatia Żal Strach Cnoty Dobroć Obyczajność Świętość Sprawiedliwy Mądrość Organy główne Wątroba Serce Śledziona Płuca Nerki Inne narządy Woreczek żółciowy, oczy, ścięgna, mięśnie, paznokcie Jelito cienkie, język, tętnice Żołądek, usta, tkanka podskórna Jelito grube, nos, skóra, włosy Pęcherz moczowy, uszy, zęby, mózg, szpik, narządy płciowe Płyny fizjologiczne Łzy Krew, pot Ślina Śluz Mocz Dźwięki Krzyk Śmiech Śpiew Płacz Jęk Zapachy Kwaśny Spalenizny Przyjemny Ostry Nieprzyjemny Smaki Kwaśny Gorzki Słodki Ostry Słony Pożywienie Pszenica Ryż Proso Owies Fasola Konserwowanie Kiszenie Wędzenie Kandyzacja Przyprawianie Solenie Kolor Zielony Czerwony Żółty Biały Czarny Symbole Smok Słońce Ptak Tygrys Żółw